เราได้อะไรจากกรณี “ดอกส้มสีทอง”


ตีพิิมพ์ในนิตยสาร ไบโอสโคป มิถุนายน 2554

แม้ว่าละครโทรทัศน์ ดอกส้มสีทอง ภาคต่อของเรื่อง มงกุฎดอกส้ม ทางไทยทีวีสีช่อง 3  จะจบไปแล้ว แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่ากรณีที่ทางกระทรวงวัฒนธรรมแจ้งว่ามีผู้ปกครองโทร.มาร้องเรียนเพื่อให้แบนละครเรื่องนี้ เป็นข่าวที่สร้างความฮือฮาอย่างต่อเนื่องในช่วงต้นเดือนพฤษภาคม 2554 ตั้งแต่การแสดงความวิตกว่าจะมีคนลอกเลียนพฤติกรรมตัวละคร,  ความพยายามโยงข่าวเด็กอายุ 14 ปีแสดงความก้าวร้าวต่อแม่ จนทำให้แม่น้อยใจไปกระโดดน้ำเสียชีวิตว่าได้รับอิทธิพลจากละคร, นำไปสู่การเรียกผู้จัดละครเข้าพบเจรจาขอให้เปลี่ยนเรตสำหรับรายการโทรทัศน์ของเรื่องนี้จาก น 13+ เป็น น 18+  ตัดบางฉาก และขึ้นคำเตือนกำกับข้างใต้เรื่องระหว่างฉายว่า

“ละครเรื่องนี้เป็นละครสะท้อนสังคม ไม่ใช่เรื่องจริง บทบาทของตัวละครในเรื่อง เป็นไปตามเหตุผลที่ผู้ประพันธ์ได้วางไว้ ผู้ปกครองควรจะให้คำแนะนำแก่เยาวชนที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปี”

มีเหตุผลหลายอย่างที่ทำให้ข่าวนี้ชวนตั้งข้อสงสัยอยู่ไม่น้อย ประการแรกคือเรื่องการอ้างว่าเป็นเสียงสะท้อนจากผู้ปกครองที่อยากให้แบนละครเรื่องนี้ แต่ช่วงที่เกิดข่าวดังกล่าวก็มีผู้โทร.ไปแสดงความเห็นต่างเพื่อให้เห็นถึงแง่คิดของละครเช่นกัน แต่ความคิดเห็นเหล่านี้ไม่ถูกนำมาใช้พิจารณา อันแสดงให้เห็นแนวคิดในลักษณะมุ่งเน้นการ “ควบคุม” ของภาครัฐที่ปรากฎชัดเจน

กระทรวงฯ ยังได้อ้างความผิดตามพระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ.2551 ตามหมวด 2มาตรา 37 ห้ามมิให้ออกอากาศรายการที่มีเนื้อหาสาระ…ที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือมีการกระทบต่อการให้เกิดความเสื่อมทราบทางจิตใจหรือสุขภาพของประชาชนอย่างร้ายแรง(ไม่ต่างกับกรณีการแบนหนังเรื่อง Insects in The Backyard ของสื่อภาพยนตร์)  แต่กลับใช้การบังคคับที่ผิดขั้นตอนอย่างการเรียกผู้จัดละครไปพบ สาเหตุเพราะคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ที่มาดูแลในส่วนนี้โดยตรงยังไม่ได้มีการจัดตั้ง

ประเด็นที่ถูกหยิบยกเป็นพิเศษคือพฤติกรรมก้าวร้าว ด่าแม่ด้วยถ้อยคำรุนแรง มักใหญ่ใฝ่สูงยอมเป็นภรรยาน้อยของนางเอก (บทความ นม-แม่ชี-เรยา ของ นิพิฎฐ์ อินทรสมบัติ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรมซึ่งตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์มติชน) น่าสงสัยว่าการที่ออกมาหาทางบังคับใช้กันในช่วงเวลานี้ทั้งที่ พ.ร.บ.ฉบับใหม่นี้ประกาศลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 4  มีนาคม 2551(แทนฉบับเดิมในปี พ.ศ.2530)  มีการเปลี่ยนแปลงมาแล้วร่วม 3 ปี ละครในช่วงก่อนหน้านี้ไม่นานที่ตัวเอกก็แสดงพฤติกรรมรุนแรงคล้ายคลึงกันอยู่หลายเรื่อง อาทิ ระบำดวงดาว, พระจันทร์สีรุ้ง, หรือ มงกุฏดอกส้ม อีกทั้ง ดอกส้มสีทอง ยังแพร่ภาพไปแล้วร่วม 6 ตอน การโจมตีละครเรื่องนี้หลังจากทิ้งช่วงกรณีข่าวการเต้นเปลือยอกในงานสงกรานต์ ที่สีลม, แม่ชีผู้ทำการแก้กรรมพิสดารด้วยเรื่องเพศ ไปไม่นานก่อนการประกาศยุบสภา เป็นการทำเพื่อสร้างผลงานหรือไม่ ?

ชื่อขององค์กรใหม่ๆ ยังได้ปรากฎขึ้นตามสื่อต่างๆ มากมายทั้ง สำนัก กสทช.,  ศูนย์เฝ้าระวังทางวัฒนธรรม และที่ยังไม่เกิดอย่าง กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ซึ่งเคยมีข่าวเมื่อ 2 ปีก่อนว่ากระทรวงฯ เตรียมเร่งผลักดัน และจะอัดฉีดเงินให้กว่า 500 ล้านบาท

กระแสต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากข่าวนี้โดยเฉพาะกระแสต่อต้านการ “ดูถูกสติปัญญา” คนดู หลายคนแสดงความเห็นประชดในอินเตอร์เนตอย่างรวดเร็วกว้างขวางกว่าครั้งการแบนหนังเรื่องต่างๆ อาทิเช่น “นี่คือการแสดง นี่คือการแสดง นี่คือการแสดง ครับผมรู้ว่านี่คือการแสดง ไม่ทราบว่าเขียนให้ใครรู้เหรอครับ !? ” นอกจากจะสะท้อนให้เห็นสถานะความนิยมของละครโทรทัศน์ที่มากกว่าภาพยนตร์ในประเทศ แต่ไม่ว่าจะวงการโทรทัศน์ หรือภาพยนตร์ก็ล้วนเป็นสื่อที่เกี่ยวโยงกัน ทั้งในด้านการแข่งขันกันเอง หรือทำธุรกิจร่วมเพื่อใช้ประโยชน์ร่วมกันทั้งใช้นักแสดงในสังกัด หรือนำภาพยนตร์ไปฉายทางโทรทัศน์ อีกทั้ง พ.ร.บ.ของทั้งสองสื่อก็เกิดขึ้นในช่วงเวลาไล่เลี่ยกัน โดยที่ประชาชนส่วนใหญ่ไม่ได้มีโอกาสร่วมรับรู้ หรือแสดงความคิดเห็นต่อการร่างกฎหมายเลย

ข่าวของ ดอกส้มสีทอง ยังสะท้อนให้เห็นการรุกคืบ และเข้มงวดของฝ่ายตรวจสอบซึ่งเสริมว่าจะเน้นตรวจสอบเนื้อหาละครทุกช่องให้มากขึ้น ซึ่งนั่นย่อมหมายถึงภาพยนตร์ที่นำมาออกฉายทางโทรทัศน์ด้วยเช่นกัน ที่นอกจากทุกวันนี้คณะกรรมการของสถานีวิทยุและสถานีโทรทัศน์แต่ละแห่งก็ทำการเซ็นเซอร์ตัวเองอย่างหนักข้อขึ้นทุกวันอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นการเบลอร่องอกของนักแสดงบางคน ภาพหุ่นโชว์ในรายการส่งเสริมความรู้ ไปจนถึงเท้าซูเนโอะ จากการ์ตูนชุดโดราเอมอน

นี่อาจเป็นสัญญาณเตือนว่ายิ่งประชาชนไม่ส่งเสียงอะไรอย่างเป็นทางการเลย การปิดกั้นด้วยมุมมองและอคติของคนไม่กี่คน สิ่งที่เราไม่คาดฝันว่าจะถูกเซ็นเซอร์ก็จะมีมากขึ้นเป็นเงาตามตัว

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: