บันทึกเดือนมีนาคม 2553 : นาคปรก กับการขึ้นคำเตือนในโรงภาพยนตร์ และการตัดบางฉากใน It’s Complicated


ตีพิมพ์ในนิตยสาร ไบโอสโคป ฉบับ 101 เมษายน 2553

หลายคนคงเคยชินกันแล้วเมื่อก่อน ชมภาพยนตร์ที่มีเนื้อหาหมิ่นเหม่ต่อศีลธรรม หรือมีความรุนแรง จะขึ้นคำเตือนต่างๆ ก่อนหนังจะเริ่มฉาย “นาคปรก” ภาพยนตร์ที่มีเนื้อหาสะท้อนด้านมืดของวงการพุทธศาสนา จนเป็นปัญหาถูกเซ็นเซอร์มายาวนาน กลายเป็นกรณีตัวอย่างในการจัดเรตภาพยนตร์ ซึ่งแม้จะมีการประชาสัมพันธ์ทั่วไปว่า “ฉายจริง” แต่สุดท้ายหนังก็ถูกฉายในเรต น 18+ พร้อมขึ้นคำเตือนใน 3-4 ฉาก เช่น “การสักยันต์ไม่ใช่กิจที่พระสงฆ์พึงกระทำ”, “การสัมผัสสตรีไม่ใช่กิจที่พระสงฆ์พึงกระทำ” ฯลฯ รวมถึงมีบทสรุปเชิงสั่งสอนขึ้นในตอนจบของเรื่อง

หลายคนอาจเห็นว่าคำเตือนดัง กล่าวไม่ใช่คำเตือนที่โจ่งแจ้งมากมาย(หนังไม่ได้ขึ้นคำเตือนกับ ตัวละครที่เป็นโจรปลอมตัวเป็นพระสงฆ์) แต่มีลักษณะเป็นเหมือนคำอธิบายข้อห้ามทางพุทธศาสนา อย่างไรก็ตามในอีกทางหนึ่งก็ปฏิเสธไม่ได้เช่นกันว่านี่คือการ ทำลายช่องว่างในการตีความอันหลากหลายสำหรับผู้ชม เชื่อเหลือเกินว่าหากหนังตัดคำเตือนเหล่านี้ออกไป รวมถึงบทสรุปดังกล่าว จะทำให้มีการถกเถียงเรื่องพุทธศาสนามากยิ่งขึ้น ซ้ำยังช่วยสะท้อนให้เห็นว่าคนไทยห่างเหินจากแก่นแท้ของพุทธศาสนา แค่ไหน

ส่วนอีกเรื่องที่มีปัญหา คือ It’s Complicated หนังตลก-โรแมนติค ของ แนนซี่ เมเยอร์ส จากข้อมูลที่เรารับทราบฉากที่ถูกตัดคือการเสพกัญชาของ ตัวละคร ซึ่งที่จริงหนังให้ผ่านได้ในเรท ฉ 20+ โดยไม่ต้องตัด แต่ทางค่ายหนังเลือกตัดฉากเหล่านี้ออกเพื่อให้ หนังผ่านได้ในเรท น 18+ โดยมีการตัดไป 3 จุดด้วยกัน ความยาวรวมประมาณ 30 วินาที

นับตั้งแต่มีการบังคับใช้เรต ในการพิจารณาภาพยนตร์ตั้งแต่กลางเดือน สิงหาคม 2552  It’s Complicated นับเป็นภาพยนตร์ต่างประเทศเรื่องแรก ที่มีการยอมให้ตัดบางฉากจากค่ายหนัง เพื่อให้ได้รับเรตที่ไม่สูงเท่าฉบับปรกติ ดังที่หนังไทยโดนไปแล้ว 3 เรื่องคือ มหา’ลัยสยองขวัญ, สวยซามูไร, กองพันครึกครื้นทหารเกณฑ์คึกคัก ซึ่งเป็นสิ่งที่เราเห็นได้บ่อยครั้งก่อนที่จะมีการใช้วิธีการจัด เรตติ้งในไทย นั่นคือยอมโดนตัดดีกว่าหนังไม่ได้ฉาย แต่คราวนี้เป็นผลจากเรต ฉ 20+ แทน เพราะเป็นเรตเดียวของการจัดเรตไทยที่มีการตรวจบัตรประชาชน ซึ่งนั่นจะทำให้ได้กลุ่มลูกค้าที่มีอายุ 20 ปีขึ้นไปเท่านั้น

ข้อสังเกตของเราคือภายหลังจาก ที่ สสส. ได้จัดให้มีการเสวนาต่อต้านการมีฉากสูบบุหรี่ในภาพยนตร์  โดยยกกรณีจากเรื่อง Avatar ขึ้นมา ส่งผลให้หนังที่มีฉากสูบบุหรี่ เสพยาเสพติด ในภาพยนตร์ มีการจัดเรตของไทยที่สูงมากตามไปด้วย(รวมถึง ความเข้มงวดในการให้เรตติ้งจาก ฉากอื่นๆ เช่นกัน) โดยเฉพาะกรณีที่ผู้กระทำ คือตัวเอกของเรื่อง ซึ่งน่าจะมีภาพลักษณ์ที่ดี (อย่างไรก็ตามความเห็นอย่างหลังเป็นความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ซึ่งสังเกตจากการยกกรณีหนังเรื่อง Avatar ซึ่งในการเสวนาได้มีการอ้างถึงตัวละครอย่าง ดร.เกรซ)

นอกจากนี้ยังมีผู้ตั้งข้อสงสัย ถึงมาตรฐานการให้เรตอีกด้วยว่าหนังเรื่อง A Serious Man ที่มีฉากเด็กวัยรุ่นแอบเสพกัญชาหลายครั้งด้วยกัน กลับได้เรต น 18+ โดยไม่จำเป็นต้องมีการตัดฉากใดก่อนออกฉาย

ทางเครือข่ายคนดูหนังไม่เคย สนับสนุนให้มีการเซ็นเซอร์ภาพยนตร์ทั้งของไทย และต่างประเทศ จึงไม่เห็นด้วยกับการจัดเรตที่ขาดมาตรฐาน ให้เรตที่สูงหรือต่ำเกินจริง (ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้เรต R ในอเมริกา ได้เรตสูงสุดคือ เรต 18 ที่เกาหลีใต้ บางประเทศได้เรต G เช่นในรัฐควีเบค ของแคนาดา อันแสดงให้เห็นมาตรฐานของการให้เรตติ้งในแต่ละประเทศที่ต่างกัน แต่ไม่มีเรื่องใดได้สูงถึงอายุ 20 ปีขึ้นไป) หรือถ้าจะให้กล่าวอีกอย่างคณะกรรมการเหล่านี้อาจไม่เชื่อว่า คนที่มีอายุต่ำ กว่า 20 ปีมีวิจารณญาณในการใช้สารเสพติด เมื่อชมภาพยนตร์

เราจึงขอตำหนิบริษัทผู้จัดจำหน่าย ภาพยนตร์ที่ยอมทำตามเงื่อนไขดังกล่าว อันถือเป็นการเซ็นเซอร์ตนเอง แต่ในขณะเดียวกันก็ชวนตั้งคำถามมากยิ่งกกว่ากับมาตรฐานการทำงาน ของคณะกรรมการพิจารณาภาพยนตร์ รวมถึงกระทรวงวัฒนธรรมเองที่กำลังประชาสัมพันธ์เรื่องการให้ทุน สร้างภาพยนตร์ การจัดตั้งกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัย และสร้างสรรค์ หากสร้างมาตรการปิดกั้นความหลากหลายดังกล่าวเช่นนี้เรา จะมีสื่อที่สร้างสรรค์อย่างแท้จริงได้อย่างไร

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: